Kedilerde Pika
Gıda dışı maddelere karşı anormal bir iştah duyma durumu “Pika” olarak tanımlanır. Bütün hayvanlarda görülebilen bu bozukluk özellikle meraklı kişiliği ile tanınan kediler için zaman zaman büyük bir sorun oluşturur. Pika görülen kedilerde yün ve diğer kumaşlar, küçük tokalar, iplik, poşet, kedi kumu ve ev bitkileri gibi pek çok materyal çiğnenerek veya direkt olarak yutularak alınabilir.
Yün ve kumaş yeme bozukluğu daha çok Siyam ve bu ırka ilgili kedilerde görülür. Kronik bir sorun olan bu durum genellikle küçük yaşlarda başlaması nedeni ile hasta yakını tarafından geçici bir durum olarak değerlendirilir. Bu bozukluğun Birman kedilerinde ise genetik olarak geliştiği düşünülmektedir.
Normal dışı bir davranış olarak kabul edilen bu durum kedilerde bir davranış bozukluğu veya hastalık nedeni ile oluşabilir. Alınan yabancı cisimlerin yutulması sonucu özellikle mide - bağırsak sisteminde çeşitli derecelerde tıkanıklıklar oluşabilir. Şiddetli kusma atakları ile seyreden hayvanlarda kısa zamanda değişen derecelerde sıvı ve kilo kaybı gelişir. Başlangıçta kedinin tüy yumağı çıkarmak için kustuğunun düşünülmesi olayın giderek şiddetlenmesini sağlar, hayvanın yaşam refahı ve kalitesi bozulur. Mide - bağırsak sisteminde oluşan tıkanıklık ise neden olan yabancı cismin operasyon ile alınmasıyla açılır. Bu nedenle en kısa sürede bir veteriner hekime başvurarak pikanın altta yatan sebebinin bulunarak acil olarak müdahale edilmesi sağlanmalıdır.
Davranışsal bir bozukluk olarak gelişen pika olayları kronik karakterlidir ve genellikle görülen kedilerde belirgin bir sağlık problemi bulunmaz. Bu durum; eve yeni bir hayvanın gelmesi, evi veya ev içindeki eşyaların değiştirilmesi, ev halkından birinin evden ayrılması, ölümü veya eve yabancı birinin yerleşmesi gibi hayvan için yoğun stres oluşturan durumların varlığında gelişir.
Stres nedeni ile oluşan pika genellikle evde yaşayan kedilerde görülür. Kediler kokulara karşı oldukça hassastırlar ve çeşitli bitkiler onların ilgisini çeker. Bu nedenle pikası olan kedilerde zambak gibi kediler için oldukça toksik olan çiçeklerin çiğnenmesi, hatta sadece sürünme ile tüylere bulaşan çiçek tozlarının yalanarak temizlenmesi sonucu 24 - 48 saat içinde akut böbrek yetmezliği sonucu hayvan ölebilir. Bununla birlikte, mide - bağırsak sistemine ilgili bir hastalığı bulunan kedilerin aşırı miktarda çim veya bitki yiyerek kustukları da hatırda bulundurulmalıdır. Yine, benzer şekilde evde açıkta bulunan elektrikli ev aletlerinin kabloları ile elektrik tellerinin kediler tarafından çiğnenmesi elektrik çarpmalarına ve hayvanın ölümüne neden olabilmektedir.
Bazen pika kedideki tıbbi bir hastalıkla ilgili gelişebilir. Kedinin kendi tuvaletindeki kumu yemesi, beton, taş veya duvar yalaması kronik aneminin klinik bir belirtisi olabilir. Ancak, anemi melana (kanlı dışkı) gibi kronik kan kayıplarına neden olan paraziter hastalıklar, böbrek yetmezliği gibi pek çok sebeple oluşabilmektedir. Bu nedenle anemiye yol açan altta yatan gerçek hastalığın belirlenmesi hayvanın iyileştirilebilmesinde büyük rol oynar. Solgun, iştahsız ve uyuşuk olan anemik kediler genellikle hareket etmeye karşı isteksizdirler. Bu nedenle ısıları da düşük olan hayvanlar genellikle gün içinde olduğundan daha fazla uyurlar.
Kedilerde pikanın erken tanısı özellikle hasta yakınının kedisi ile olan yakınlığı ve ilgisi sayesinde mümkün olabilmektedir. Bazı vakalarda durum sanıldığından da komplike olabilir ve bu hastaların tedavi seçenekleri iyi değerlendirilmelidir. Özellikle davranışsal pikası olan kedilerin mutlaka davranış konusunda çalışan bir veteriner hekim tarafından değerlendirilmesi önemlidir. Bu kedilerin ev ortamındaki yaşam alanlarında ani değişiklikler yapılmasından kaçınılmalıdır. Diğer taraftan, kedinin yabancı materyaller üzerine olan ilgisini dağıtmak amacı ile yaşam alanı mümkün olduğunca oyuncaklar, tırmanma basamakları gibi çeşitli değişkenlerle zenginleştirmeye çalışılmalıdır. Çevresel zenginleştirmenin yetersiz kaldığı durumlarda veteriner hekimin uygun göreceği bir ilaç tedavisi başlanabilir. Metabolik pika durumlarında ise altta yatan nedenin belirlenmesi tedavinin başarı şansının artmasını sağlayacaktır.
Kronik olması ve tedavi sürecinin uzun bir zamana yayılması nedeni ile kedi yakınları, pikanın tıbbi bir hastalık dışında bir kedide özellikle strese bağlı olarak her zaman gelişebileceğini hatırda bulundurmalıdır.
Resi̇m: si̇yam kedi̇si̇, bi̇rman kedi̇si̇
