Veteriner Diş Hekimi Ne İşYapar?
Veteriner Diş Hekimi mi? dediğinizi duyar gibiyim. Bu çok normal bir tepki çünkü bu henüz 30 senelik bir bilim ve dünya çapında meslektaşlarımız bile tam olarak ne iş yaptığımızı çözebilmiş değiller. Gelin birlikte veteriner diş hekimliği nelerle ilgilenir, sınırları ve kabiliyetleri nelerdir inceleyelim.
Veteriner diş hekimleri, insan diş hekimlerinin uyguladığı hemen her tedaviyi uygulayabilir ancak birincil öncelik insandaki gibi estetik değildir. Hastanın fonksiyonel bir kapanışa sahip olması, ağrı ve enfeksiyon yaşamaması bizler için en önemli faktörlerdir. Estetik kaygılar gütmeyen hastalarımız olması belki de en önemli avantajımız ama sıklıkla sahiplerinin estetik beklentileri oluyor, burada hekimlerin önce hastayı düşünmesi gerekir. Unutulmamalıdır ki estetik amaçla yapılan her operasyon hayvan hakları yasasına aykırıdır.
Peki,Nasıl Veteriner Diş HekimiOlunur?
Veteriner Hekimler lisansüstü eğitimlerini tamamladıktan sonra diledikleri alanlara yönelik disiplinlere odaklanabilirler ancak ülkemizde bu henüz yerini edinememiştir. Kabaca cerrahi, doğum veya dahiliye gibi alanlar genel uzmanlık alanları olarak doğmuştur. İhtiyaç doğrultusunda yıllar içinde hocalarımız spesifik alanlarda interdisipliner çalışmalar yürütmüş olsa da günümüzde sadece göz ve diş üzerine spesifik (başka hizmet vermeyen) hizmet veren merkezler mevcut.
Yurtdışında uzmanlık alanlarının ve board certified (oda sertifikalı) hekimlere ihtiyaç duyulmasının nedeni, hata yaparak lisansından olmak istemeyen hekimlerin, hastalarını emanet edebilecekleri sadece bir alanda hizmet veren, güvenilir uzmanlar olmalarıdır. Zira hatalı işlemler lisans kayıplarına ve meslekten men gibi cezalara yol açabilmektedir. Deneme yanılmayla değil, multidisipliner çalışmayla ve sevk sistemini geliştirerek bugünlere gelmişler.
Bu maksatla ABD’de American Veterinary Dental College (www.avdc.org) ve AB’de European Veterinary Dental College (www.evdc.eu) gibi diplomat mezun eden binası bulunmayan ancak yıllık düzenli seminer ve toplantılar düzenleyen ve makaleler yayınlanmasını sağlayan eğitim kurumları kurulmuştur. Türkiye’de hemen her veteriner kliniği diş temizliği ve çekimi yapabilmekte ancak uzmanlık yanı sıra detaylı ekipmanlar gerektiren ve hata payı yüksek olan operasyonlarda meslektaşlarımız hastalarını bizlere sevk etmektedir.
Sevk aldığımız zorlu vaka grupları (hepsi çocuk benim için vaka dediğim için affedin) endodonti (kanal tedavisi), prostodonti (metal kaplama), restoratif vakalar (kırılan dişler veya mine bozuklukları), maksilofasiyal cerrahi (çene cerrahisi) ve onkolojik vakalar olarak sıralanabilir. Kısaca pratisyen hekimlerimiz için bir çözüm noktası olmak ve başarılı tedavileri birlikte gerçekleştirmek asıl hedef. Şahsen kariyer gelişimim biraz alışılmışın dışında olsa da, güncel olarak icra ettiğim işe ABD’de practice limited to dentistry adı veriliyor. Henüz board certified olmamış ancak sadece diş çalışmayı tercih etmiş ve başka hizmet vermeyen bir pratisyen hekimim diyebiliriz. Bu tamamen kişisel gelişim için seçmiş olduğum bir yol ve meslektaşlarımın güvenleri sayesinde meyve vermeye başlayan bir zeytin ağacı diyebilirim.
Peki, neden bu hizmet bir uzmanlık alanı olarak görülüyor da ayrı bir meslek olabileceği değerlendirilmiyor?
Açıkçası bu sorunun cevabını ben de bulabilmiş değilim, ayrıca cevap budur diyebilecek bir konumda olduğumu düşünmüyorum henüz. Sadece sormayı sevdiğim ve cevabını bulamadığım bazı kısımları sizlerle paylaşmak istiyorum. Diş hekimliği ayrı bir disiplin ve fakülte olarak öğretilirken, kardiyoloji, nefroloji, dermatoloji vb. alanlar uzmanlık alanı olarak kalmıştır. Usta çırak ilişkisi elbette önemlidir ancak aslolan çırağın ustasını geçmesi değil midir? Mesleği bilim yapan, arkamızda üzerine yeni bilgiler inşa edilecek veriler bırakabilmek değil midir?
Diş ve ağız hastalıkları, anatomik ve fizyolojik farklılıklar nedeniyle çok derin bilgi birikim gerektirir. Bu bilgi, ekipman ve deneyim olmadan hastalıklar sıklıkla yanlış veya eksik tedavi edilmektedir. Bunun nedeni hastalık seyrinin anlaşılmadan, basmakalıp tedavi protokollerinin (hocamdan öyle gördüm zihniyeti, güncel bilgiyi takip etmemek vb.) ezbere denenmesi ve kısmen elde edilen başarılara bel bağlanmasıdır. Bu son kısım sert olmuş olabilir, affola. Ancak bilimin temel taşı tekrarlanabilir sonuçlar üretmektir, anekdodal (bireye ait) veriler maalesef tekrarlanamayacağı gibi, hastalara da zararlar vermektedir ve üzerine yeni bir bilgi eklemek mümkün değildir...
Bilimsel veteriner diş hekimliğinin ülkemizde tutunabilmesi ve yer edebilmesi adına umarım bu yazı bir nebze fayda olmuştur. İlerleyen sayılarda daha spesifik ve faydalı bilgilerle buluşabilmek ümidiyle.
Saygılarımla
