Merhabalar

Bu sayıda özellikle kedilerde çok daha sık görülmekte olan Feline Resorptive Lesion (FRL) hakkında yazmak istedim. Çünkü hala yeterince tanınmıyor ve son safhaya kadar kedilerin eziyeti devam ediyor.

Peki,nedir buFRL?

FRL dişin içinde yuvalandığı kemik dokunun dişleri eritmeye başlamasıyla ortaya çıkan ve sebebi tam olarak anlaşılamamış bir sendromdur. İki tipi mevcut, enfektif ve enfektif olmayan. Yani 1cisi enfeksiyona yanıt olarak hücrelerin dokuları iyileştirme maksadıyla eritmesi, 2cisinde ise hiç enfeksiyon yokken kemiğin dişi eritmeye karar vermesi.

Enfeksiyon varlığında dokular iyileşmeye çabalarken vücudun sağlıklı hücrelerine de zarar verirler. Tamirat asla sıfır inşaat gibi olamaz biliyorsunuz.

Nasıl teşhisedebiliriz?

FRL kemikten başlayan bir hastalık olduğu için erken aşamaların teşhisinde muhakkak intraoral radyografi ile periodontal ligament bütünlüğüne bakılmalıdır. Yer yer kireçlenmeler erken aşamaların habercisiyken, kökün tamamen eridiği ve kuronun (dişin görünen kısmı) nerdeyse düşmek üzere olduğu aşamaya kadar çeşitli dereceleri mevcuttur. Her derecede mutlaka çekim veya kuron ampütasyonu uygulanmalıdır.

70 lerde cam ionomerlerle tedavi edilmeye çalışılsa da (insandaki çürük ile karıştırılmış ve cat cavities denmiş) bunun işe yaramadığı görülmüştür. Yeri gelmişken çok ama çok sık yapılan bir YANLIŞA değinmekte de fayda var: KEDİLERİN DİŞLERİNDE ÇÜRÜK OLMAZ. Umarım bunu sayfayı hızlıca çevirenler de görmüştür. Kedilerin dişlerinde ezici yüzeyler olmadığı için çürüğe neden olan bakterilerin tutunup dişi eritmeye vakti olamıyor. Köpeklerde çok nadir(%5) tespit edilen caries (yani çürük) lezyonları, dolguyla tedavi edilebilirken, kedilerdeki kemik hücrelerinin neden olduğu erime lezyonlarını (FRL) tedavi etmek maalesef mümkün değil.

Vücut bu ya bir kez saldırmaya karar verdiği zaman devam ediyor. Bir dişte varsa diğer dişlerde de olma olasılığını mutlaka akılda tutmalıyız. Bu nedenle sadece bir bölgenin değil tüm dişlerin radyografik olarak incelenmesi ve hasta yakınına takipte kalınması gerektiği mutlaka söylenmelidir. Hiçbir dental tedavi oldubittiyle sonlanmaz. Sünnet mi bu efendim? En önemli aşama evde günlük ağız bakımıdır, bunun sorumluluğu tıpkı kendi ağız bakımımız gibi olmalıdır. Günde 1 defa ara vermeden ve mutlaka eğlenceli hale getirerek ( bir önceki sayıda nasıl fırçalamanız gerektiğini bulabilirsiniz).

Hastalığı araştırayım daha da bilgileneyim diyenler için bir iki ipucu vermek isterim. İlk başlarda “neck lesions” yani boyun lezyonu (dişin boynunda başladığı için) denmiş, pratisyenler de kolay akılda kaldığı ve hasta yakını direk anladığı için “cat cavities” yani kedi çürüğü demişler. Çürükle uzaktan yakından ilgisi olmadığını yukarıda açıklamıştım. Daha sonra histolojik (doku bilimi) olarak diş ve kemik eriten hücrelerin sorumlu olduğu anlaşılır ve “feline odontoclastic resorptive lesion” yani odontoklastların (diş eriten hücrelerin) yol açtığı erime lezyonu olarak isimlendirilir. Uzunluğu veya karmaşasından mıdır bilinmez FRL olarak tekrar kısaltılmış. Tartışma köpeklerde de tespit edilmesiyle CRL (canine resorptive lesion) ve FRL (feline resorptive lesion) olarak güncellenmesine neden olur. Son olarak TR (tooth resorption) olarak isimlendirildi ve derecesine göre 5 (TR 1-2-3-4-5) ve tipine göre 3(T1-2-3) aşamada karar kılındı. Nomenkülatür detayları için: https://avdc.org/avdc-nomenclature/ incelenebilir.

Peki,en basit şekliyle kedisiyle gelenAyşeteyzeye nasıl anlatırız buhastalığı?

Hep söylediğim gibi normali öğrenirsek anormali de tanırız. Sizlere tüm hastalıkları tarif etmek mümkün değil takdir edersiniz ancak normali öğrenmek çok basit olabilir:

1. Dişler bembeyaz ve doğru anatomik şekilde olacak (kararma, taş birikimi vs. olmayacak)

2. Diş etleri soluk bir pembe renkte olacak (morarma, kızarma kanama bunlar hep sorun)

3. Diş etinin yükseldiği noktalar (FRL lezyonlarının içine doğru üremeye çok meraklıdır dişeti) olmayacak

4. Dişler normal sayıda ve şekilde olacak

5. Dişlerin köklerini tutan kemiklerde şişlik olmayacak

Çok zor değil bence, ne dersiniz? Bakalım mı kedimizin ağzına bunu okuduktan sonra.

5 adımda kedinizin ağız muayenesini kendiniz de yapabilirsiniz ama unutmayın her hekim ziyaretinde “ dişlerine de bakar mısınız? “ demeyi unutmuyoruz. Bizler günün yorgunluğu bazen de işe odaklanmaktan dişleri atlayabiliriz. Birlikte evcil dostlarımızın ağız hastalıklarını daha da iyi yönettiğimiz yeni bir sayıda buluşmak üzere.

Güzel bir yıl olsun

İyi Seneler