Gaye Donay & Erdoğan Karayel
Gamze Lim: Çok değerli bir organizasyona ve sergiye ev sahipliği yapıyorsunuz. Nasıl geçti süreç?
Gaye Donay: “Kadına Yönelik Şiddete Hayır” konulu sergiye ev sahipliği yapmanın mutluluğunu yaşıyorum. Don Quichotte Dergisi’nin sahibi kıymetli Erdoğan Karayel ile bu sergiyi organize ettik. 62 ülkeyi seferber ettik. Aslında pandemi dönemi içerisinde olan bir organizasyondu fakat maalesef şartlar, bugüne bu sergiyi gerçekleştirme fırsatı bulduk. Biraz uzattık arayı açtık açıkçası ama KADINA ŞİDDET projesi her zaman nerede olursa olsun farkındalık yaratma adına çok önemli.
Gamze Lim: Kesinlikle her sanat dalı ile ifade edilmesi gerekiyor. Karikatür de çok güzel bir dokunuş olmuş.
Gaye Donay: Karikatür zaten fikir sanatı ve önemli sanat dallarından biri olarak kabul ediliyor artık. Fikir sanatı ile birlikte insanlara dokunmak, insanların algılarını daha fazla yükseltmek bizim için çok çok önem li. Buna aracı olabildiysek veya insanların farkındalığını biraz olsun arttırabildi isek ne mutlu bize.
Erdoğan Karayel: Gaye hanım çok güzel özetledi. Aslında bu bizim sosyal sorumluluk olarak gerçekleştirdiğimiz ikinci sosyal projemiz. İki yıl önce de ‘Çocuk Tacizleri ve Çocuk Gelinler’i işlemiştik. O da çok ilgi gördü ve tabii ki etki de gördü. Projelerin özelliği sadece ülkemizde değil tüm dünyada sorun olan sosyal konulara eğilmek! Gaye Donay: Özellikle sosyal sorumluluk projelerinin önemli olduğunu düşünüyorum. Genelde sanat galerileri sosyal sorumluluk projelerine çok itibar etmiyorlar fakat ben bu konuda çok duyarlı bir insanım. Sanatın içerisine sosyal sorumluluğu sokmak mecburiyetindeyiz. Çünkü yaşam bu farkındalıkla güzel ve sanatın olduğu yerde bu farkındalık olmalı. Şartlarımızı zorlamalıyız. Hayatta her şey ticaret değildir. Sanat çok önemli ama bir o kadar da farkındalık ve insan önemlidir diye düşünüyorum.
Erdoğan Karayel: Ben de çok teşekkür ediyorum Gaye hanıma. Galerisini böyle bir sosyal projeye açtığı için. Bu görülmüş bir şey değildir. Neden? Çünkü karikatürü kimse almaz. Almalarını istemiyoruz. Karikatürleri algılasınlar! Her bir karikatür, bir kitap gibidir. Birkaç dakikada bir kitap yazacak kadar size mesaj gönderir. Önemli olan onu algılamak. Biz bunu istiyoruz.
Gaye Donay: Sosyal sorumluluk olmadan hayat ilerlemiyor. Ben sanat galerisi açtığım zaman evet sanat çok önemli, katma değer sağlayacak iyi işler yapacağım dedim ama hiçbir zaman sosyal sorumluluk projelerinden uzaklaşmayacağıma hem kendime hem çevreme söz verdim. Bu nedenle Don Quichotte Dergisi sahibi Erdoğan Karayel aynı zamanda kendisi Türkiye’nin çok değerli karikatüristi olarak bana destek verdi. Ve biz 62 ülkede insanları seferber etmek kaydı ile ki karikatür sanatı aslında bir fikir sanatıdır. Fikirle insanları yakalamalıyız. Özellikle bizim gibi hala ve hala gelişmekte olan ülkelerde fikir sanatının çok büyük önemi olduğunu düşünüyorum. ‘Kadına Şiddet’ sadece kadına değil aslında insana şiddettir. Çocuğa şiddet, kadına şiddet ve hatta erkeğe şiddet var. Bu nedenle farkındalığı arttırmak bizim temel ilkemiz oldu. Bu konuda da bir sergi düzenlemeye karar verdik.
Erdoğan Karayel: Demin de söz ettiğim gibi bu bizim ikinci sosyal projemiz. Gaye hanımın başkanlığını yaptığı İstanbul Eğitim ve Düşünce Derneği ve Don Quichotte Dergisi işbirliği olarak. İlki çocuk gelinler, çocuk tacizleriydi. Tabii konu ciddi olunca, sosyal bir konu olunca sponsor bulmakta çok zorlanıyoruz. Bizim en çok sıkıntısını çektiğimiz durum bu. Bu sebeple bu yarışmada da böyle oldu. Biz kendi kendimizin sponsoru olduk. Bunun için de tekrar teşekkür ediyorum.
Gaye Donay: Rica ederim. Ben sözünü keseceğim her zamanki gibi. Sosyal sorumluluklar maalesef ki insanların kendilerini çekimser hissettikleri bir konu. Bunun birçok sebebi var. Siyasi sebepler var. Daha sansasyonel işlere imza atmanın büyüsü var. Bu nedenledir ki biz kimseden destek almadan kendi imkânlarımızla bunu gerçekleştirdik. Tabii ki bundan büyük bir onur duyuyorum. Yapabilmekten onur duyuyorum ama hepimizin bu konuda taşın altına elini koyması gerekiyor. Bu arada ödül töreni yaptık. Karikatüristlerin ödül paralarını bizler ödedik. Genel olarak sponsorlar yapar bu tür şeyleri ama önemli olan yola çıkmaktı. Bu yolda da fedakârlığımızı yapmayı göze alarak yola çıktık. Keşke herkes sosyal sorumluluk konusunda duyarlı olsa özellikle kadına şiddette ve çok önemli diğer konu çocuk gelinler konusunda gerekli organizasyonlara destek olabilse.
Erdoğan Karayel: Evet, dediğim gibi insan üzülüyor tabii. Sadece ülkemizle ilgili değil bütün dünya ile ilgili genel bir problem içindeyiz. Ben de tarihe böyle geçiyorum; karikatürlerin para ödüllerini ödeyen karikatürcü olarak tarihte yerimi alacağım. Tabii ki başta sizler olarak sanata değer veren sosyal medya çalışanları, emekçilerine ben çok teşekkür ediyorum. Çünkü yer verilmiyor. Öyle bir süreçten geçiyoruz ki görüyorsunuz yaşananları. Siyasete girmeyeyim diyorum ama karikatür başlı başına siyasi bir sanat biliyorsunuz. Eğer bir sorun varsa ki dergimizin adı Don Quichotte. Yani yel değirmenlerine gözü kapalı giren bir sanat ve sanatçı bendeniz. İyi ki Gaye Donay da var ve böyle projeleri destekliyoruz.
Gaye Donay: Erdoğan Karayel de her defasında der ki “Gaye bu son olsun; her defasında biz mi üstleneceğiz?” “Haklısın Erdoğan” derim ama biz bunu yine yapıyor oluruz. Bu nedenle yine projelere devam edeceğiz.
Erdoğan Karayel: Sorun çok. Dediğim gibi her karikatür bir kitap ve böyle bir resim galerisinde böyle bir sergi bulamazsınız. Gaye Donay: Niye bulamazlar söyleyelim istersen, bilgi sahibi olsun kıymetli sanatseverler. Çünkü galeriler, tamamen sanat odaklı oluyor ve bir konseptleri oluyor. Onun dışına çıkmayı arzu etmiyorlar. Oysa sosyal sorun bambaşka bir şey, çok insani bir şey! Tamamen vicdanlara ve farkındalığa yönelik bir şey. Biraz cesur olmak gerekiyor. Galerilerin, okulların, eğitim alanlarının, hatta birçok yerin ve büyük şirketlerin bu işe el atmaları lazım. İsim vermeyeceğim çok büyük bir holdingin desteğini istedim. Bu olay çünkü 62 ülkede olan bir olaydı. Çok ciddi bir maliyet organizasyonu. Bunu biz üstlendik ama isterdim ki çok daha ses getirsin bu organizasyon. Dediler ki “Siz zaten ilerlemişsiniz. Bunun bize faydası nedir?” Çok üzüldüm bu cevabı aldığım zaman. Maalesef ülkemizde böyle bir şey var; her şeyi illa biz yapalım biz sahiplenelim gibi. Birliktelik çok zayıf. Biz de tek başımıza bu işi bitirip, sonuçlandırdık. Sizler de katılımcı oldunuz çok teşekkür ediyorum. Kıymetli zamanını ayırıp sergiye gelen herkese ayrı ayrı çok teşekkür ediyorum.
Erdoğan Karayel: Teşekkür ediyorum ben de. Karikatürden korkuyorlar. O açıdan ben sizleri de kutluyorum. Özellikle siyasiler korkuyor. Toplamda 1040 karikatür geldi. Gelen karikatürlere baktık şöyle 500-600 tane olmuştu. Dedik ki bizim istediğimiz bu değildi. Bize ezilen, dayak yiyen, gözü morarmış, güçsüz kadın göndermeyin.
Güçlü kadın, hakkını arayan, erkek kadar koşturan işte bu sergide gördüğünüz karikatürler böyle oluştu. Özellikle megafonla seslenen simgesel karikatürdür. Don Quichotte Özel Ödülü aldı. İstanbul Düşünce ve Eğitim Derneği ödülü alan bir diğer güçlü kadın karikatürü var mesela. Güçlü kadın figürü çizelim dedik. Çok başarılı olduk mu? Üzülüyoruz ki olamadık. Karikatürcülerde zor alışıyor güçlü kadın imajına. Bir karikatürcü olarak meslektaşlarım adına da konuşuyorum. Çünkü tüm dünyada erkek egemen toplumlar hâkim. Biz de o toplumların bireyi olarak maalesef yeni yeni alışıyoruz. Gamze Lim: Sergide kaç karikatür yer aldı?
Gaye Donay: Bu sergide ödül alan 31 adet karikatüre yer verebildik. Toplamda 1040 karikatür geldi dünyadan. Maalesef kadın karikatürist sayısı o kadar az ki. Sanatta da bu böyle. Kadın çok az. Kadın kendini ifade edemiyor. Çünkü beklentiler ve farklı hayat zorlukları olduğu için işleri hep ikinci planda. Çocuklarıyla evleriyle daha alakalılar. Erkekler kadar konsantre olamıyorlar. Maalesef sanatta çok az kadın var. Felsefe de keza çok az kadın var. Biz kadınlarımızı çok seviyoruz. Ben bir kadın olarak bunu söylüyorum. Biz yılmayacağız. Sizler de
