Veteriner Hekimliğin Uygulamasındabranşlaşmanın Önemi
Merhaba sevgili hayvansever dostlarım, dergimizin yeni yıl sayısında çok önemli olduğunu düşündüğüm ve mağduriyetlere sebebiyet verdiğini bizzat yaşayarak gördüğüm bir konuyu gündeme alacağım.
Eskilerde sadece köy ve kasabalarda Baytar olarak bilinen, şehirlerde ise ender olarak görülen hayvan doktorları özelikle 2000 li yıllardan sonra pet sahiplerinin artması ile birlikte veteriner hekim olarak hızla artmaya başladı. Bu iş de çok para var deneyelim diyen gençler bile üniversite sınavlarında veterinerliği yazmaya başladılar sonuçta büyük şehirlerde her caddede hatta her sokakta neredeyse eczane sayısı kadar veteriner klinikleri açılmaya başladı.
Her an ulaşılabilir olmaları sebebiyle tabi ki bu çok güzel görünüyor olabilir ama maalesef ben ayni kanaatte değilim.
Tıp fakültelerinde olduğu gibi Veterinerlik Fakültelerinde branşlaşma olması çok önemli, temel Veterinerlik bilgi ve becerilerini öğrenen öğrenciler daha sonra hayvan vücudu üzerinde ilgi duydukları bir alana yoğunlaşıp bu konuda kendilerini geliştirerek uzmanlaşmalıdırlar. Özellikle cerrahi müdahale ayrı bir dal olarak kabul edilip bu alanda istek ve becerileri olan öğrenciler genel cerrah, ortopedi cerrahisi vs. gibi ayrı bir branş alanında kendilerini geliştirerek konularında uzman hekim olarak yetişmeli. Daha da önemlisi onkoloji alanı Hayvan onkolojisi olarak apayrı bir alan kabul edilmeli tedavisi ve onkoloji cerrahisi ayrı olarak ele alınmalıdır.
Edindiğim bilgiye göre daha önceleri veterinerlik fakültelerinde branşlaşma varmış ama sonradan kaldırılmış şimdilerde tekrar gündeme getirilip uygulanması düşünülüyor ama ne zaman uygulamaya geçilir bilinmez. Maalesef belli konularda kendilerini geliştiren veteriner hekimler kartvizitlerine şu anki haliyle uzmanlık alanlarını yazamıyorlarmış. Sebebi ise cezai yaptırım uygulanması. Ayrıca bir hekim kartvizitinde deneyim kazandığı alanı belirtirse hasta sahiplerinden baskıda görebiliyormuş bunu da yeni öğrendim. Örneğin diş veya göz konusunda kendini geliştirmiş bir hekime sen veteriner değil misin neden hayvan kısırlaştıramıyorsun diye hasta sahiplerinden tepkide gelebiliyor… ne acı değil mi…? İnsanlar kendileri için vermeyecekleri bir tepkiyi hayvanları için veriyorlar. Veteriner hekimlerin branşlaşması kadar hayvan sahipleri de bilinçlenerek hekimleri hata yapmaya zorlayacak baskı yapmaması çok önemli.
Şu anki uygulamada bir veteriner hekim hem teşhis koyuyor, tedavi ediyor hem cerrahi müdahalede bulunuyor. Yani hayvanınızın ayağı kırıldı hekim Ortopedist olarak onarmaya çalışıyor, kalbindeki sorunu Kardiyolog olarak çözmeye çalışıyor, kulağında kulak uyuzu vs. var aynı hekim bu sefer karşımıza KBB uzmanı olarak çıkıyor ve müdahalede bulunmak istiyor, üro genital sorun var aynı hekim bu sefer jinekoloji veya ürolog olarak sorunu çözmeye çalışıyor, hayvanın sara veya beyin fonksiyonlarında sıkıntı veya başından yaralanmış yine aynı hekim beyin ve sinir cerrahı veya uzmanı olarak o bölgeye de müdahalede bulunuyor, gözle alakalı bir sorun var ve göze cerrahi müdahale gerekiyor aynı hekim göz doktoru ve cerrahı olarak oraya da müdahale ediyor, köpek veya kediniz kanser hastası mı oldu aynı hekim bu sefer karşımıza onkolog hem de onkoloji cerrahı olarak çıkıyor ve müdahalede bulunmaya kalkıyor, hayvanın dişinde bir sorun mu var aynı hekim bu sefer karşımıza diş cerrahı olarak çıkıyor ve müdahalede bulunuyor. Daha bitmedi bir teşhis konulacakken hemen hepsi birden Radyolog oluyor Ultrason la inceleme yapıyorlar tomografi sonuçlarına yorum yapabiliyor bu yoruma göre hasta hayvanı ameliyata alabiliyorlar. Oysaki Tıpta radyoloji başlı başına ayrı bir branş alanı bunun eğitimini alabilen kişiler radyolog oluyorlar. Hatta ve hatta tek başlarına anestezist kesilip o işi de kendileri yapmaya çalışıyorlar çok duymuşunuzdur narkozdan öldü diye. Gencecik hayvan orta düzeyde bir ayak ameliyatına giriyor fakat narkozdan çıkamıyor ve ölüyor. Yani masada kalıyor çünkü anestezi ayrı bir uzmanlık alanı bir ameliyathanede her ameliyat için anestezist tutup ona para vermek yerine aynı hekim o işi de kendisi yapmaya kalkıyor sonuç masada kaldı narkozdan öldü oluyor, çünkü anestezinin oranını ayarlayamıyor çünkü Anestezi ayrı bir uzmanlık alanı.
Normalde tıp fakültelerinde teşhis ve tedavide bulunan hekimlerle cerrahlar ayrı branşlardadır ne hikmetse tüm veteriner hekimler aynı zamanda cerrah da oluveriyorlar. Dikkat edin çoğu veteriner basit yaralanmalarda bile hemen ampüte edelim der yani bacaktaki karmaşık bir kırılma veya zedelenmeyi nasıl tedavi edeceğini bilmediğinden uzmanlık alanı dışında olduğu için platin bile takamayacağından ampüte etmek kolayına gelir ampüte etmek eklem yerinden veya dirsekten keserek dikmek daha kolay gelir hem hastayı da başka veteriner hekime kaçırmamış olur. Çünkü kırıklara onarım müdahalesi ortopedik bilgi ve deneyim gerektirir.
Bütün bunlarda gösteriyor ki veteriner hekimler deneme yanılma yoluyla kendilerini geliştiriyorlar, hayvanın her bölgesine müdahalede bulunabilme tecrübe kazandıkça gelişiyor, bu tecrübe kazanılana kadar ise olan canlara oluyor.
Bu cüret nereden geliyor...? Bizlerde sorgulamadığımız için bir sürü yanlış teşhis ve uygulamadaki hatalar ve bunun sonucu gelen ölümlerin ana sebebi veterinerlerin bu branşlaşma konusunda uzmanlaşmamalarıdır. İlk denetimi aslında Vet. Hekimler etik olarak kendilerine yapmalıdır kendini aşacak bir konuya müdahale etmemeli veya hasta sahibini yanlış yönlendirmemelidir. İkinci denetim bizlerden hasta sahiplerinden gelmeli ve sorgulamalıyız, üçüncü denetim ilgili devlet kurumlarından gelmelidir bunu aşağıda kısaca özetleyeceğim.
Muayenekliniği, Poliklinik, Hayvan Hastanesi
Bu ne anlama geliyor sevgili dostlarım, diyelim ki siz köpek veya kedinizi ciddi bir ameliyat ettireceksiniz her zamanki hekiminiz bir Vet. Kliniğinde hizmet veriyorsa çalışma saatleri belli örneğin sabah 09:00 akşam 20:00 işte bu klinikteki hekimin anestezi gereken ameliyatları o klinikte yapmaması gerekiyor çünkü anestezi alan bir can 24 saat gözetim altında kalmalı ama kliniğin 24 saat çalışma belgesi yok. Prosedür gereği bu mümkün olmadığından veterineriniz sizin kedi veya köpeğinize lokal anestezi ile müdahale ediyor, sizi bu önemli değil hallederiz vs. diyerek ikna ediyor büyük bir ameliyatı bile lokal anestezi ile yapabiliyorlar, ameliyat lokal anestezi ile yapılınca ve kliniğin 24 saat çalışma belgesi bulunmayınca hayvanı mecburen geceleyin sizinle birlikte eve gönderiyorlar, ne serum takviyesi nede ağrı kontrolü yapılmadan hayvan eve postalanıyor. Eğer anestezi ile ameliyatı yaparsa o zamanda yasadışı bir iş yapmış oluyor 24 saat açık olma nöbetçi hekim bulundurma yetkisi olmadığından anestezi ile ameliyat ettiği hastayı o gece klinikte yalnız başına bırakıyor, oysaki anestezi alan bir can her 2-3 saatte bir nöbetçi hekim tarafından denetlenmesi gerekiyor.
Özetlemeye çalışırsak hastanıza operasyon yapılması gerektiğinde kliniğin bu ameliyatı yapabilecek imkânlara ve yetkilere sahip olup olmadığını sizler hasta sahibi olarak öğrenip denetlemelisiniz. Özellikle anestezi ile yapılacak her operasyondan evvel mutlaka operasyon planını içeren form doldurup hem siz hem de Vet. Hekim imzalamalısınız. Sonuç hayal kırıklığı olduğunda haklarınızı savunabilmek için bir belgeye ihtiyaç olacaktır, daha da önemlisi hastanıza operasyon gerekiyorsa ve onkolojik bir rahatsızlığı varsa onkoloji deneyimi olan bir hekim le devam etmek en doğrusu olacaktır aksi takdirde yanlış bir tedavi yöntemi veya cerrahi girişim hiç bir şey yapmasanız bile belli bir süre daha sizinle yaşamına devam edebilecek değerli evladınızın çok daha evvel yaşama veda etmesine sebebiyet verebilir.
Tüm hayvansever dostların yeni yılını kutluyor; sevdikleri, ilgilendikleri canlarla birlikte sağlık ve huzur dolu bir yıl geçirmelerini temenni ediyorum.
